info@suicidepreventiecentrum.nl

Suïcidepreventie: Zelfbeschadiging en Euthanasie

Suïcidepreventie: Zelfbeschadiging en Euthanasie

Euthanasie en hulp bij zelfdoding worden neergezet als een humane manier om een eind te maken aan een leven, en dat is in gevallen waarbij lichamelijk lijden speelt een geaccepteerd gegeven. Gaat het om een leven vol van psychisch lijden dan is het een zwaar discussiepunt.

Zelfbeschadiging gaat over het zichzelf bewust pijnigen zonder de intentie te hebben een eind aan het leven te maken. En dat klopt, iemand die zichzelf bewust pijn doet is er niet op uit om uit het leven te stappen.

Twee verschillende thema’s die toch een samenhangend aspect hebben die door veel mensen niet wordt gezien (of erkend). Beide thema’s hebben namelijk ook te maken met suïcidepreventie. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is wel belangrijk dit te erkennen en mee te nemen in de discussies over euthanasie aanvragen bij psychisch lijden en over het positief benaderen van zelfbeschadiging.

Veel mensen denken dat een euthanasie traject een kwestie is van aanvragen, beoordelen, middel toedienen en klaar. Maar het is veel meer dan dat. Als iemand een euthanasietraject ingaat komt er meer bij kijken dan alleen maar wat gesprekken. Er wordt op een adequate manier gekeken naar eventuele mogelijkheden in het kader van behandeling/therapie, er wordt gesproken over de zin van het leven en het ervaren van psychisch lijden en, erg belangrijk, de omgeving kan worden betrokken in het hele traject. En dat kost tijd.

Het verband tussen euthanasie en suïcidepreventie wordt door veel mensen niet gezien. Euthanasie gaat over levensbeëindiging en suïcidepreventie over het voorkomen daarvan, maar het ingaan van een traject kan ook leiden tot het verminderen en soms verdwijnen van de doodswens. Het komt voor dat een aanvrager zich tijdens het traject terugtrekt en weer in staat is om het leven aan te gaan, dat is dus te zien als een succesvolle preventie. Natuurlijk komt ook het andere uiterste voor, en dan is het zeker geen succesvolle preventie geweest. Er zijn ook aanvragers die het traject doorlopen en vervolgens de kans krijgen om hun leven middels euthanasie te beëindigen maar dit niet doen. Ze weten dat het kan en dat geeft ergens een veilig gevoel waardoor ze het leven iets makkelijker kunnen omarmen. Ann Callebert heeft hier een mooi boek over geschreven met de titel “Herstel als antwoord op euthanasie?”. Ann geeft hierin aanvragers het woord om te kijken/onderzoeken waarom zij geen gebruik maken van de mogelijkheid die de aanvragers hebben gekregen.

Het verband dat mensen vaak leggen tussen zelfbeschadiging en suïcidaliteit is dat het één, de zelfbeschadiging, kan leiden tot het ander, suïcide. Dit klopt inderdaad, iemand die aan zelfbeschadiging doet kan hieraan overlijden, maar dit is niet de intentie geweest. Een ‘uit de hand gelopen’ zelfbeschadiging wordt dan ook vaak onterecht gezien als een suïcidepoging. Maar er is nog een verband dat niet vaak gezien wordt, zelfbeschadiging kan namelijk ook een manier zijn om suïcide te voorkomen. 

In veel gesprekken met mensen die suïcidale gedachten hebben komt het onderwerp zelfbeschadiging aan de orde. Hier dient in veel gevallen de zelfbeschadiging als middel om niet toe te geven aan de suïcidale gedachten. Door zichzelf te pijnigen ontstaat er een soort van rust, opluchting waardoor de suïcidale gedachten naar de achtergrond verdwijnen. In dit geval is zelfbeschadiging dus een vorm van suïcidepreventie.

Op de SEH wordt een zelfbeschadiging vaak op een negatieve manier bekeken, je hebt jezelf pijn willen doen dus moet je niet zeuren als we je hechten zonder verdoving. Jammer genoeg een situatie die zich nog regelmatig voordoet. Als de SEH-medewerker de situatie benaderd vanuit het feit dat de zelfbeschadiging een manier kan zijn geweest om te ontkomen aan een suïcide zal het beeld over de patiënt (waarschijnlijk) veranderen. Hiermee veranderd dan ook het gedrag naar de patiënt toe.

De wachtlijst bij het Expertisecentrum Euthanasie is lang, erg lang. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door het tekort aan psychiaters die bereid zijn zich in te zetten voor euthanasie. Er zijn veel redenen waarom zij zich niet geroepen voelen om aan een euthanasie traject mee te werken. Een van de redenen is het negatieve beeld dat zij hierbij hebben. Euthanasie is het beëindigen van een ‘gezond’ leven en hoe kan ik, als psychiater, hieraan meewerken? Het zou mooi zijn als zij dat negatieve denkbeeld los kunnen laten en het gaan bekijken vanuit een positieve gedachte; Een euthanasie traject is het ondersteunen van mensen bij het zoeken naar het leven. Hierbij is het wel van belang dat zij erkennen dat voor sommige mensen deze zoektocht niks oplevert.

Het zien van zelfbeschadiging en het starten van een euthanasietraject als middel om suïcide te voorkomen benadert het vanuit een positieve gedachte, de gedachte dat iemand het moeilijk heeft met dit leven maar moeite doet om in leven te blijven. Dat verdiend aandacht, dat verdiend steun.

Wil je over deze onderwerpen eens verder praten? Stuur dan een mail naar info@suicidepreventiecentrum.nl , dan maken we een afspraak.